TECHNIKA OLEJNA

Jak sama nazwa wskazuje, w technice tej posługujemy się farbami olejnymi. Mówi się, że zostały one wynalezione podczas eksperymentów z innym rodzajem farb – temperą. Próby polegały na dodawaniu do niej coraz większych dawek oleju lnianego. Zastępuje się go czasem innymi olejami schnącymi – makowym, konopnym lub woskiem, który ma właściwości przeciwdziałające oddzielaniu się pigmentu od spoiwa. Farb olejnych zaczęto powszechnie używać w XV wieku w Niderlandach. Od tego czasu ich receptura nie uległa zasadniczej zmianie. Wiek XX przyniósł zastosowanie tub ołowiano-cynowych, a następnie aluminiowych. Pozwoliło to na wygodniejsze posługiwanie się farbami w plenerze. Aby zmniejszyć koszty, zaprzestano używania naturalnych pigmentów i zastąpiono je sztucznymi. Do rozcieńczania farb służyła i do dzisiaj służy terpentyna. Jest to bezbarwna lub lekko żółtawa ciecz o charakterystycznym ostrym zapachu, łatwopalna i nierozpuszczająca się w wodzie. Technika olejna wydaje się trudna, jednak  po opanowaniu podstaw staje się jednak czymś przyjemnym i naturalnym. Są dwa sposoby malowania olejnego: warstwowy oraz alla prima. Obie nazwy brzmią nieco tajemniczo, ale tak naprawdę sprawa jest prosta. Pierwszy sposób polega na kładzeniu na zagruntowane płótno najpierw podmalówki, a następnie wielu cienkich, kolorowych warstw farb olejnych. Można te farby rozcieńczyć terpentyną lub olejem tak, by przypominały swoimi właściwościami akwarele. Można też stosować przezroczyste warstwy wykończeniowe zwane laserunkami. Jednym z mistrzów tej techniki był Leonardo da Vinci. Sposób alla prima (po włosku „od razu”) polega na nakładaniu bezpośrednio na zagruntowane płótno grubej warstwy farby. Wydłuża to czas schnięcia obrazu, ale różnicuje jego fakturę i wzbogaca o wyraźne ślady pociągnięć pędzla. Techniki tej używał między innymi Vincent van Gogh.

AKWARELA

Jest to najmniej brudząca i najszybciej schnąca technika malarska. Akwarela (z włoskiego acquerello, od acqua – woda) oznacza dosłownie farbę wodną. Tego rodzaju farby były stosowane już w pradziejach i starożytności. Dzisiaj wytwarzane są na ogół z gumy arabskiej zmieszanej z bardzo drobno mielonymi pigmentami. Dostępne są w małych tubkach, często też na małych paletkach. Akwarelami malujemy na papierze, a do rozcieńczania używamy po prostu wody. Co ciekawe, wśród akwareli nie ma koloru białego. Uzyskujemy go poprzez pozostawienie na kartce niezamalowanych miejsc. Do akwareli wymagany jest dobry papier o dużej grubości i dostrzegalnej fakturze. Jest to bardzo delikatna i niestety niezbyt trwała technika – obrazy z czasem płowieją. Stosunkowo łatwo nauczyć się warsztatu akwarelowego, nie dajmy się jednak zwieść. To jedna z najtrudniejszych technik malarskich, pozwalająca wprawdzie na szybkie uzyskiwanie barw, cieni i świateł, ale nieprzyjmująca poprawek. Ważne w przypadku akwareli są dobre, miękkie pędzle – okrągłe, płaskie lub spiczaste, o włosiu wymodelowanym na kształt grotu. Takie pędzle z pewnością przydadzą się nie tylko akwareliście, ale także ilustratorowi, (ale kto to? dziwne zestawienie: „akwarelista – ilustrator”, z jednej strony technika, z drugiej zaś funkcja obrazu), któremu zależy na dokładności i umieszczaniu na papierze bardzo niewielkich plam koloru.

GWASZ

Farba używana już w średniowieczu, rozcieńczana wodą i podobna do akwareli, jej pigment jest jednak grubiej mielony, a główna różnica polega na domieszce kredy lub bieli, dzięki czemu można kryjąco pokryć poprzednie warstwy malatury. Gwasz nie wymaga specjalnych pędzli i można go łączyć z innymi technikami. Malujemy nim na dowolnym papierze. Sprzedawany jest w tubkach lub słoiczkach. Najbardziej popularną odmianą gwaszu jest plakatówka.

PASTEL

Pastel jest techniką znaną od końca XV wieku. Malując w tej technice posługujemy się farbami mającymi formę cienkich sztyftów. Można nimi rysować na papierze, płótnie, kartonie, naniesione zaś kolory dowolnie łączyć i mieszać. Są różne rodzaje pasteli. Suche pozwalają na dużą swobodę artystyczną, ale też są bardziej wymagające. Ich mankamentem jest nietrwałość, osypują się z podobrazia. Utrwalenie polega na zastosowaniu specjalnego preparatu – fiksatywy. Pastele tłuste, zwane też olejnymi, nie osypują się i daje się nimi malować na niemal każdej powierzchni. Można je rozcieńczać terpentyną, uzyskując efekt zbliżony do malarstwa olejnego.

AKRYL

Wynalezione w XX wieku farby akrylowe były pierwotnie używane do malowania elewacji budynków. Dzięki niewątpliwym zaletom – szybkiemu schnięciu i intensywnym kolorom – trafiły na palety malarskie. Mogą zastępować farby olejne, choć ich gama jest znacznie węższa. Zaletą jest natomiast możliwość ich stosowania na wielu różnych powierzchniach, nawet na szkle czy bawełnianych koszulkach. Ponieważ akryle występują też w postaci spreju, są popularne wśród artystów tworzących graffiti.

TEMPERA

Technika stara jak świat, używana w starożytności i średniowieczu, powróciła niedawno do łask. Jest prosta w użyciu i bardzo trwała. Farbami temperowymi można malować na płótnie, desce czy zwykłym papierze. Spoiwem takich farb jest emulsja sporządzana najczęściej z żółtek jaj, kleju lub żywicy. Nie wymagają one rozpuszczalników, tylko czystej wody.